تحولات آوایی در گویش لاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، گروه زبانشناسی، دانشکده زبانهای خارجی دانشگاه اصفهان
چکیده
در این نوشتار سعی بر آن است تا سیر تحول تاریخی همخوان‌ها و واکه‌ها در گویش لاری بررسی و  با ایرانی باستان، فارسی میانه و فارسی نو مقایسه شود. مهمترین انواع دگرگونی آوایی همخوان‌ها مانند حذف، همگونی، تضعیف و ابدال در این گویش مطالعه و با فرآیند‌های مشابه در فارسی معیار مقایسه شده است. همچنین فرآیند آوایی کشش جبرانی و تبدیل واج‌های قرضی و جایگزینی آنها با صداهای بومی بخش دیگری از این جستار را تشکیل می‌دهد. انواع دگرگونی‌های واکه‌ها شامل پیشین‌شدگی و کوتاه شدگی مورد بررسی قرار گرفته است. یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که در این گویش بسیاری از تحولات آوایی در مقایسه با زبان فارسی در مقیاس وسیع‌تری صورت پذیرفته است. برخلاف زبان فارسی از آنجا که این گویش فاقد اسناد مکتوب و ادبی است، سرعت و گسترة تحولات آوایی در آن کاهش نیافته است. در واقع، این نوشتار نشان می­دهد که قدرت و همگونی زبان نوشتاری به دلیل معیارسازی زبان، تحولات زبانی در زبان فارسی را مهار کرده است. اما در زبان­های محلی و گویش­ها، دگرگونی­های زبانی به دلیل عدم وجود چنین عامل مهارکننده­ای با سرعت بیشتری صورت پذیرفته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Sound Changes in Lari Dialect

نویسنده English

Vali Rezai
Assistant Professor, linguistics department, Isfehan university
چکیده English

This paper explores the historical changes of vowels and consonants in Lari dialect spoken in Larestan in the south of Fars province. The most important changes of consonants including deletion, assimilation, lenition, etc. are studied and compared with similar processes in old Iranian languages as well as Middle and Modern Persian. Moreover, some phonological processes such as compensatory lengthening and adaptation of loan sounds in this dialect are dealt with. Some types of vowel changes like fronting and shortening are presented too. The findings of this paper shows that the pace of sound changes in this dialect is far more rapid than its sister language, Modern Persian. Indeed, the homogeneity resulting from standardization decreases the speed of changes in language. Lari dialect, lacking any standard or written form, has been profoundly changed in the absence of such constraints.

کلیدواژه‌ها English

Lari dialect
Sound changes
Modern Persian
- آرلاتو، آنتونی(1373)، درآمدی بر زبان‌شناسی تاریخی، ترجمه یحیی مدرسی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
-آقاگل‌زاده، فردوس(1383)، «برخی تغییرات آوایی و  فرآیندهای واجی فعال در گویش مازندرانی»، گویش‌شناسی، ش3 ،صص4-12
-ابوالقاسمی، محسن(1376)،  راهنمای زبان‌های باستانی ایران: دستور و واژه‌نامه، تهران: انتشارات سمت.
-اقتداری، احمد(1334)، لارستان کهن و فرهنگ لارستانی، تهران: انتشارات جهان معاصر، چاپ دوم.
- باقری، مهری(1380)، واج‌شناسی تاریخی زبان فارسی، تهران: نشر قطره.
- جعفری دهقی، محمود(1384)، «مقایسة تحول تاریخی برخی واج‌های تالشی با فارسی معیار»، مجلة گویش‌شناسی ،ش 4،23صص-39
- درزی،علی(1372)، «کشش جبرانی مصوت‌ها در فارسی محاوره‌ای امروز»، مجلة زبان‌شناسی،ش20 ،ص58-75
- صادقی، علی اشرف(1357)، تکوین زبان فارسی، تهران: انتشارات دانشگاه آزاد ایران.
- صادقی، علی اشرف(1380)، «تبدیل آن و اوم به اون و اوم در فارسی گفتاری و سابقة تاریخی آن»، مسائل تاریخی زبان  فارسی، تهران: انتشارات سخن.
- صادقی، علی اشرف(1382)، «در بارة گویش لارستانی»، مجلة زبا­­ن­شناسی، شمارة35، صص120-138
- صادقی، علی اشرف(1385)، «تحول صامت ق عربی در زبان فارسی»، مجلة زبان‌شناسی، ش41و42، صص3- 32
-کرد زعفرانلو، عالیه و شیرین ممسنی (1385)، «توصیف دستگاه واجی گویش دلواری»،مجلة زبان و زبان‌شناسی، انجمن زبان‌شناسی ایران، ش4، صص77-94
-کلباسی، ایران(1367)، «دستگاه فعل در گویش لاری»،مجلة دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی ، س21، ش1، صص145-170
- مالچانوا، ای.ک(1380)، «گویش‌های لاری»، ترجمة معصومه احسانی، نامة فرهنگستان، شماره 18،صص183-.187
- وثوقی، محمد باقر(1369)، لار شهری به رنگ خاک، تهران: مؤسسه نشر کلمه.
-McMahon, April. M. S.(1994). Understanding Language Change Cambridge: Cambridge University Press.
-Trask, R. L. (1996), Historical Linguistics. Arnold.