https://www.pazand.ir/ فصلنامه پازند fa daily 1 Mon, 20 Jan 2025 00:00:00 +0330 Mon, 20 Jan 2025 00:00:00 +0330 https://www.pazand.ir/article_250490.html https://www.pazand.ir/article_250473.html در دهه‌های پایانی فرمانروایی ساسانیان، هنگامی که آشوب سراسر ایرانشهر را فراگرفته بود و هر مدعی سلطنت در پی تسلط بر تمامی ایالات و استقرار اقتدار خویش بود، فعالیت ضرابخانه شهری با نام وه‌-از‌-آمید‌-کواد افزایش چشمگیری یافت. نام این شهر با نشان اختصاری WYHC بر پشت سکه‌ها، که بیانگر نام کامل wēh-az- āmīd -Kawād است، شناخته می‌شود. ازاین‌رو، این پرسش مطرح می‌شود که چه عواملی موجب اهمیت ویژه این شهر و تکرار فزاینده نام آن در مسکوکات شاهان و مدعیان سلطنت در اواخر دوره ساسانی شده است؟ این پژوهش با هدف تبیین اهمیت سیاسی، اقتصادی و راهبردی ضرابخانه وه‌-از‌-آمید‌-کواد (WYHC) و بررسی علل تکرار چشمگیر نام آن در مسکوکات اواخر دوره ساسانی انجام شده است. روش تحقیق بر پایه مطالعات کتابخانه‌ای، تحلیل منابع تاریخی و جغرافیایی و بررسی تطبیقی داده‌های سکه‌شناختی و مُهرهای این دوره است. یافته‌ها نشان می‌دهد که وه‌-از‌-آمید‌-کواد، که به فرمان قباد اول بنیان نهاده شد، به ‌عنوان یکی از مراکز مهم اقتصادی، اداری و نظامی نقش تعیین‌کننده‌ای در ساختار قدرت ساسانی ایفا می‌کرد. بررسی مسکوکات نیز نشان می‌دهد که فرمانروایانی چون بوراندخت، آزرمی‌دخت، خسرو سوم، یزدگرد سوم و دیگر مدعیان سلطنت با ضرب سکه در این ضرابخانه، درصدد نمایش اقتدار و تثبیت مشروعیت سیاسی خود بوده‌اند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که موقعیت راهبردی شهر، اهمیت اقتصادی ضرابخانه و نقش آن در مشروعیت‌بخشی سیاسی، مهم‌ترین عوامل برجسته‌شدن و تکرار نام وه‌-از‌-آمید‌-کواد در مسکوکات شاهان پایانی ساسانی بوده است. https://www.pazand.ir/article_250475.html زبان‌های ایرانی به لحاظ تاریخی سه دوره تحولی باستان، میانه، و نو را پشت سر گذاشته‌اند. از دیدگاه زبان‌شناسی تاریخی، دوره باستان از زمان نگارش گاهان (احتمالاً حدود سده 12 تا 10 پ‌م) آغاز می‌شود و در اواخر دوره هخامنشی (حدود 300 پ‌م) پایان می‌پذیرد. این پژوهش کیفی، با هدف شناسایی و تحلیل ساختاری صفات تک‌بسامدی در زبان‌های ایرانی باستان (اوستایی و فارسی باستان) و پاسخ به این پرسش انجام شد که این صفات از نظر ساخت‌واژی و توزیع متنی چه ویژگی‌هایی دارند. بدین منظور ابتدا همه صفات ثبت‌شده در فرهنگ معتبر بارتُلُمه (در حدود 4000 مدخل) استخراج و برگیزه شدند، و پس از پالایش داده‌ها، موارد تک‌بسامدی تفکیک، و از حیث ساختاری تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که صفات تک‌بسامدی به لحاظ ساختاری متنوع‌اند و همه انواع صفات (بسیط، مشتق، مرکب و عبارتی) را دربرمی‌گیرند. این صفات، تنها در متون اوستایی مشاهده شدند و در فارسی باستان، احتمالاً به سبب محدودیت متون بازمانده، شواهدی از آنها یافت نشد. بیشترین موارد مشاهده‌شده، که عمدتاً مشتق‌اند، به‌ ترتیب در یسن‌ها، وندیداد، مهریشت، اردیبهشت‌یشت، زامیادیشت و رام‌یشت ثبت شده است. لازم به ذکر است که صفات مشتق با 45 مورد بیشترین فراوانی را داشتند و صفات مرکب با 9 مورد در جایگاه دوم قرار گرفتند. https://www.pazand.ir/article_250479.html هدف از این پژوهش، واکاوی مقوله‌های فرهنگی در اصطلاحاتی از زبان فارسی است که ساختار آن شامل حداقل یکی از نام‌اندام‌ها باشد. روش تحقیق، توصیفی‌تحلیلی و برای گردآوری داده‌ها از روش کتابخانه‌ای استفاده شده است. به این منظور، دو منبع: «فرهنگ مثل‌ها و اصطلاحات متداول در زبان فارسی» و «فرهنگ ضرب‌المثل‌ها و اصطلاحات فارسی، انگلیسی و فرانسه» مطالعه و در نهایت، چهارصد و بیست اصطلاح به دست آمده است. داده‌ها در چارچوب نظری زبان‌شناسی فرهنگی مورد نظر شریفیان (2017) تحلیل شده است. بر طبق نتایج، چهار نام‌اندام سر، دل، دست و چشم بیشترین فراوانی را در ساختار اصطلاحات مورد بررسی داشته‌اند. نام‌اندام‌ سر در اصطلاحات زبان فارسی، مقوله‌های فرهنگی زرنگی، ادب، خطر و برخی احساسات را مفهوم‌سازی کرده است. نام‌اندام‌های دل و دماغ در مفهوم‌سازی مقوله‌های فرهنگی احساسات نقش پررنگی داشته‌اند. نام‌اندام چشم با مقوله‌های احترام، ترس و خشم مرتبط بوده و برای بازتاب کنش‌های منفی، نام‌اندام دست کاربرد داشته است. https://www.pazand.ir/article_250483.html اختلال‌های زبانی، به ‌ویژه زبان‌پریشی، در سنت پژوهشی آسیب‌شناسی گفتار عمدتاً بر اساس رویکردهای روان‌شناختی و زبان‌شناختی مبتنی بر نظام درونی زبان بررسی شده‌اند. در این رویکردها، زبان به مجموعه‌ای از قواعد نحوی، واژگانی و معنایی در ذهن فرد فروکاسته می‌شود و اختلال غالباً به صورت نقص در یکی از این اجزا تعریف می‌شود. با وجود ارزش توصیفی این رویکردها، محدودیت آنها در توجه ناکافی به کاربرد زبان در تعاملات واقعی و نقش بافت اجتماعی در شکل‌گیری معنا آشکار شده است. زبان‌شناسی نقش‌گرای نظام‌مند با تعریف زبان به عنوان نظامی از انتخاب‌های معناشناختی که در ارتباط با بافت موقعیت تحقق می‌یابد، امکان تحلیل جامع‌تری از توانایی‌ها و محدودیت‌های زبانی افراد دارای اختلال را فراهم می‌کند. در این مقاله با بررسی مبانی نظری و یافته‌های پژوهش‌های پیشین، نقش رویکرد نقش‌گرا در ارزیابی، تحلیل و بازتوانی اختلال‌های زبانی بررسی می‌شود. مرور مطالعات نشان می‌دهد که تحلیل گفتمان مبتنی بر زبان‌شناسی نقش‌گرا می‌تواند فراتر از شمارش خطاهای زبانی، چگونگی استفاده افراد از منابع زبانی برای انتقال تجربه، ایجاد روابط بینافردی و سازمان‌دهی متن را آشکار سازد. همچنین این رویکرد چارچوبی مناسب برای طراحی مداخلات درمانی مبتنی بر نیازهای ارتباطی واقعی افراد فراهم می‌آورد. https://www.pazand.ir/article_250485.html استفاده از نماد حیوانی در اساطیر، پدیده‌ای جهانی است که در اساطیر ایران باستان نیز به وضوح دیده می‌شود. هدف از این پژوهش بررسی نقش و جایگاه کَرماهی در اسطوره‌های اوستا و تبیین ابعاد نمادین، اسطوره‌ای و زیست‌محیطی این موجود با رویکردی تحلیلی و میان‌رشته‌ای است. پرسش اصلی این پژوهش آن است که آیا کَرماهی صرفاً موجودی اساطیری و برخاسته از تخیل است، یا می‌توان آن را بازتابی از یک گونه واقعی در طبیعت دانست که در سنت‌های ایرانی باستان به صورت اسطوره‌ای بازنمایی شده است؟ بدین منظور، افزون بر واکاوی توصیفات اوستایی (شامل جثه عظیم، قدرت تولید مثل بالا و زیستگاه رودخانه ارنگ) و بهره‌گیری از داده‌های تاریخی و فرهنگی، تطابق‌های احتمالی میان ویژگی‌های اسطوره‌ای و گونه‌های واقعی ماهیان نیز بررسی می­شود. یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که اگرچه توصیفات کهن به ‌دلیل درک محدود گذشتگان از جانورشناسی و تمایل به اغراق اسطوره‌ای، با واقعیت‌های بیولوژیک فاصله دارد، اما گونه‌ای گربه‌ماهی به واسطه ابعاد بزرگ، قدرت شکارگری در رودخانه‌های وسیع و رفتار غریزی، بیشترین شباهت را به کَرماهی متون اوستایی دارد و به احتمال زیاد الهام‌بخش شکل‌گیری این باور در منظومه‌ باورهای باستانی ایرانی بوده است. نتایج این پژوهش ضمن تفکیک جنبه‌های نمادین از واقعیت‌های زیستی، به درک عمیق‌تر و نظام‌مندتر از جایگاه کَرماهی در سنت‌های زرتشتی یاری می‌رساند. https://www.pazand.ir/article_250489.html رویداد بخشی از واقعیتی است که حد و مرز آن توسط ذهن انسان­ها مشخص می­شود. رویدادها بر اساس نوع خاصی از ساختار درونی و درجه­ای از ترکیب­پذیری، مفهوم­سازی می­شوند. یکی از رویدادهایی که جزو تجربه­های بنیادی بشر تلقی می­شود و در زندگی روزمره و در نیازهای ارتباطی ما فراگیر و متداول شده رویداد حرکت است. تالمی(1985) رویداد حرکت را شیء یا پیکری در حال حرکت یا در وضعیت ایستا با توجه به شیئی دیگر یعنی زمینه توصیف می­کند. در پژوهش حاضر قصد بر آن است تا بازنمود رویداد حرکت در سخنگویان گیلکی زبان با توجه به رده شناسی­شناختی تالمی بررسی شود. آنچه در این تحقیق مد نظر است ابتدا تعیین افعال حرکتی و الگوهای واژگانی­­شدگی این افعال در زبان گیلکی است(بر طبق پرسشنامه ویلکینز) سپس زمینه و مسیر حرکت در این الگوها مشخص و در نهایت بر اساس رده­بندی دوگانه تالمی به فعل بنیاد و تابع­بنیاد، جایگاه زبان گیلکی در این رده­بندی تعیین ­می­شود. بر اساس یافته­های تحقیق حاضر زبان گیلکی در پیوستاری از فعل­های مسیرنما و شیوه­نما قرار دارد.