نگاهی به نقش راهبرد ادب در گفتمان سیاسی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گلناز غفوری صالح
دکتری زبانشناسی، دانشکده زبان های خارجی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی
چکیده
ادب، یکی از راهبردهایی است که همچون دیگر تعاملات اجتماعی، در گفتمان سیاسی نیز کاربرد دارد. در این پژوهش قصد بر آن است تا راهبرد ادب از منظر زبان­شناختی در گفتمان سیاسی ایران بررسی شود. بدین منظور مناظرات انتخابات ریاست جمهوری سال 1396 (با محوریت مناظره اول) مورد بررسی قرار گرفت. برای تحلیل داده‌ها از نظریه ادب براون و لوینسون (1987) استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان داد مقامات سیاسی ایران انواع کنش‌های تهدیدگر وجهه و مخالفت را انجام می‌دهند. آنها گاه مخالفتشان را کاملاً مستقیم بدون هیچ ابزار جبرانی انجام می‌دهند و دست به انتقاد صریح می‌زنند، گاهی از کنش تهدید وجهه با ابزارهای جبرانی مانند تعدیل‌گرها برای حفظ وجهه سلبی و ایجابی یکدیگر، استفاده می‌کنند و گاهی با کاربرد ابزارهای تشدیدی به مخالفت با یکدیگر می‌پردازند و وجهه سلبی و ایجابی یکدیگر را به چالش می‌کشند که به کارگیری این دسته از ابزارهای تشدیدی با توجه به بافت محافظه‌کار فرهنگی ایران، پدیده­ای نوین به نظر می‌رسد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Glance over the Role of Politeness Strategy in Iran's Political Discourse

نویسنده English

golnaz ghafourisaleh
Ph.D of Linguistics, Faculty of foreign languages, Central Tehran Branch, Islamic Azad University
چکیده English

Politeness is one of the strategies that is used in political discourse as well as other social interactions. In the present research, I decided to examine the strategy of politeness from a linguistic perspective in the political discourse of Iran. For this purpose, the presidential election debates of 2016 (focusing on the first debate) have been examined. Brown and Levinson's (1987) politeness theory was used for data analysis. The results of the research showed that Iranian political officials carry out various face Threatening acts and disagreement. Sometimes they express their opposition on-record without redressive actions and criticize openly. Sometimes they use the face threatening with redressive actions like hedges to maintain each other's negative and positive face and sometimes they oppose each other by using aggravated tools and challenge each other's negative and positive face, which the use of this category of escalating tools seems to be a new phenomenon considering the conservative cultural context of Iran.

کلیدواژه‌ها English

Brown and Levinson Theory
Politeness
Political discourse
Iran
بیرون راه، بهناز و فروغ کاظمی (1397). «بازنمایی تاثیر قدرت و ادب کلامی بر کاربرد واژه­های خطاب در گفتار زنان و مردان از دیدگاه زبان‌شناسی اجتماعی».  فصلنامه پازند، 14(52 ): 29-1.
حسینی، سیّدمحمد (1388). «ادب و قدرت: نشانگرهای زبانی مخالفت در جلسات دفاع از پایان‌نامه». مجله پژوهش‌های زبان­شناسی. 1(1) :79- 100.
خدایی مقدّم، معصومه (1392). طرح‌واره فرهنگی ادب و احترام و واژه‌ها و عبارات پرکاربرد مرتبط با آن در زبان فارسی از منظر نظریه ادب براون و لوینسون. پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته زبان­شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد.
رضائی‌پناه، امیر و سمیه شوکتی مقرب(1396). «تحلیل مبانی ادب و بی‌ادبی کلامی در مناظره‌های انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا 2016». مجموعه مقالات نخستین همایش ملّی ادب کلامی و اجتماع. نشر نویسه پارسی:61- 83.
سوقانی، مژگان و زهرا ابوالحسنی چیمه (1396). «بررسی ادب و بی‌ادبی کلامی در گفتگوها و گزارش‌های ورزشی تلویزیون». مجموعه مقالات نخستین همایش ملّی ادب کلامی و اجتماع. نشر نویسه پارسی:165- 165.
علوی، سیّده مریم (1390). تحلیل کاربردی عبارات احتیاط‌آمیز و تشدیدکننده در مناظر‌ه‌های تلویزیونی ریاست‌جمهوری ایران و آمریکا. پایان‌نامه کارشناسی ارشد ادبیات انگلیسی، دانشگاه شهید چمران اهواز.
غفوری صالح، گلناز و فروغ کاظمی (1398). «زبان سیاسی در آینه طنز فارسی». پازند. 15(58-59): 37-56.
غیاثیان، مریم‌السادات و طاهره ذاکری (1393). «ادب و قدرت: مطالعه نشانگرهای تقویت/تعدیل در زبان سیاسی». پژوهشنامه علوم سیاسی.  10(1): 95-122.
مومنی، زهرا؛ علوی، فاطمه و نغمه حسینی (1402).«بررسی راهبردهای رعایت ادب در گفت و گوهای کلاس درس از دیدگاه زبان­شناسی اجتماعی«. فصلنامه زبان­شناسی اجتماعی.  6(43): 4-27.  
Adekunlo, O. G and O.S.  Adebayo (2017). "Politeness in Selected Independence Anniversary Speeches of Nigerian Heads of Government". Open Journal of Modern Linguistics, 7: 290-310.
Alavizde, M. (2018). "Politeness in President Donald Trump’s speeches". International Journal of Multidisciplinary Thought,7(3): 119-126.
Al-Rashady, F. (2008). "Determining the Role of Hedging Devices in the Political Discourse of Two American Presidential in 2008". Tesol Journal, 7: 30-42.
Brown, P and S.  Levinson (1987). Politeness: Some Universals in Language Usage. Cambridge: Cambridge University Press.
Fraser, B. (2009)." Hedging in political Discourse". In: Papers from the 2d International Conference on PD Warsaw, Poland.
Ghafourisaleh, G and F. Kazemi (2021). "A Comparative Study of Political Rhetoric in the Speech of Presidents of Iran and USA". Language Related Research, 12(4): 597-626.
Ghafourisaleh, G and F. Kazemi (2021). "Conceptual Metaphors and Their Functions in the Political Discourse of the Government of Prudence and Hope". Language Science,18(13): 305-333.
Handoko, P. Z. (2014). Politeness Strategies in Tony Abbot’s Speech Concerning Australia-Indonesia Tapping Issue. Thesis in Study Program of English Department of Languages and Literatures. Faculty of Cultural Studies. Universitas Brawijaya.
Harris, S. (2001). "Being Politically Impoliteness: Extending Politeness Theory to Adversarial Political Discourse". Discourse and Society, 12(4): 451-472.
Jalilifar, A and M. Alavi (2011). "Power And Politics Of Language Use: A Survey Of Hedging In Political Interviews". The Journal of Teaching Language Skills,3(3): 43-66.
Hedayat, K and F. Kazemi)2018(. "The Role of Politeness in the Employee-Client Speech Interactions", Journal of Theory and Practice in Language Studies, 8(1):100-104.
Purba, A et. al. (2023). "Application of Brown and Levinson’s model on Joe Biden’s victory Speech: A case on politeness strategy". Journal of English Education,11(1):75-82.
Rababáh, Gh and R. Abu Rumman (2015). "Hedging In Political Discourse: Evidence from the Speeches of King Abdullah П of Jordan". Prague Journal of English studies. De Gruyter: 4(1): 157-185.
Redmond, M. V. (2015). Face and Politeness Theories. Iowa State University.
Yasmeen, R. ; Jabeen, M and A. Akram (2014).  "Politeness And The Language of Pakistani Politicians". Academic Research International Journal, 5(3): 245-253.
Yetkin, N. (2006). "A Pragmatic Analysis of Derogation in the Discourse of Political Criticism in the Turkish Grand National Assembly". Modern Türklük Araştirmalari Dergisi, 3(1): 48-59.