تیرگی و شفافیت معنایی در واژه های مرکب در گونه سیستانی

کلباسی, ایران; افراشی, آزیتا; میری, ملیحه

تیرگی و شفافیت معنایی در واژه های مرکب در گونه سیستانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

ایران کلباسی ¹

آزیتا افراشی ²

ملیحه میری ³

¹ استاد، زبان شناسی، پژوهشکده زبان شناسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

² استادیار، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

³ کارشناس ارشد زبانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران

چکیده

در این مقاله، مقایسه ای بین گونه زبانی سیستانی و فارسی معیار به لحاظ انگیزش آوایـی، صـرفی و معنایی از یک سو و از سویی دیگر ارائه شاخصی برای مفهوم درون مرکز و بـرون مرکـز در واژه هـای مرکب سیستانی با توجه به مفهوم شفافیت و تیرگی معنایی صورت می گیـرد. نتـایج حاصـل نشـان می دهد در گونه زبانی سیستانی در ساختن واژه های دارای انگیزش آوایی علاوه بر الگوهای موجـود در فارسی معیار، الگوهایی وجود دارد که معادلی در فارسی معیار ندارد. برای مثال در این الگو پس از تکرار هجا، پسوند /ika/- قرار می گیرد. به طور کلی به دلیل وجود تشابهات بسیار بین این دو گونه زبانی، میتوان برای بررسی شفافیت و تیرگی واژه های مرکب گونه زبانی سیستانی هماننـد فارسـی معیار، از ابزار معنی ارجاعی استفاده نمـود. بـرای نمونـه در واژه marqowi=) مرغـابی) در جایگـاه نهایت شفافیت، چنین برمی آید که هر دو جزء واژه «مرغ» و «آبی» در معنی ارجـاعی محـضشـان برای دلالت به مصداقی در جهان خارج به کار رفته اند، واژهای مانند dadrɑz:ro=) پرحرف)نیز، هـر دو جزء واژه «روده» و « دراز» در معنی حقیقی خود به کار نرفته اند و ارزش[ارجاعی] پیدا مـی کننـد. بنابر این در گونه زبانی سیستانی همانند فارسی معیار، پیوستار «شفافیت و تیرگی» شاخصـی بـرای مفهوم درون مرکز- برون مرکز است.

کلیدواژه‌ها

گونه زبانی سیستانی

شفافیت و تیرگی معنایی

انگیزش

کلمات مرکب

عنوان مقاله English

Semantic Opacity and Transparency of Compound Words in Sistani Language Variety

نویسندگان English

Iran Kalbasi ¹

Azita Afrashi ²

Malihe Miri ³

¹ professor, Linguistics Department, Institute for Humanities Sciences and Cultural Studies

² Assistant professor, linguistics department, Institute for Humanities Sciences and Cultural Studies

³ M.A. in linguistics, Islamic Azad University, Tehran Science and Research Branch

چکیده English

This paper is an effort to compare Sistani (Zaboli) with standard Persian from phonetic, morphological and semantic motivation perspective and on the other hand, is an effort to show that semantic opacity and transparency of compound words in sistani can be a criteria for endosyncretic and exosyncretic compounds. The results of this study show that more differences between Sistani (zaboli) and Persian lies in the phonetic motivation of words, for instance, Sistani in a different pattern applies /-ika/ suffix after repetition of syllable. In the other aspects, their pattern is almost the same. Because of this similarity, opacity and transparency of compound words in Sistani like Persian can be a criteria for endosyncretic and exosyncretic compounds.

کلیدواژه‌ها English

Sistani language variety

Semantic opacity and transparency

Motivation

Compound words