سُغدی نوشته ها:از متن خام تا طبقه بندی قصه ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
آناهیتا پرتوی
زبان شناسی، دانشگاه آزاد واحد قائم شهر ، مازندران، ایران
چکیده
از زبان سُغدی که از مهم­ترین زبان­های ایرانی میانۀ شرقی و زبان میانگان جاده ابریشم در سده­ های ششم تا دهم میلادی (چهارم قمری) است آثار بسیاری به سه خط سُغدی، مانوی و سریانی برجای مانده است. این متون در طول سدۀ بیستم میلادی، به همت ایران­شناسان اروپایی، به تدریج منتشر شد و در دسترس پژوهشگران قرارگرفت. در میان متن­ های منتشر شدۀ سُغدی، تعدادی قصه مشاهده می ­شود. در این پژوهش سعی بر آن است تا بر اساس طبقه ­بندی مارزلف، این قصه ­ها به شرح زیر بررسی شود: 1- طبقه­ بندی قصه­ ها بر اساس موضوع آنها؛ 2- یافتن قصه­ های مشابه در منابع گوناگون؛ 3- دسته­ بندی گونه یا تیپ قابل سنجش قصه ­های گروه غیردینی.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Sogdian Texts: from Manuscript to Classification of the Tales

نویسنده English

Anahita Partovi
Linguistics, azad university of qaemshahr, Mazandaran province, Iran
چکیده English

There remains a lot of works in Sogdian language, which was one of the most important Iranian middle east languages and lingua franca of the Silk Road in the 6th-10th centuries, in three scripts: Sogdian, Manichaean, and Syriac. During the 20thcentury and by the endeavors of European Iranologists these texts were gathered and published and were gradually made available to researchers. There are some tales amongst these published texts that are the focus of this study. These tales are analyzed using Ulrich Marzolph‘s classification of tales. They are sorted by their subject and also similar stories in other sources are found and compared.

کلیدواژه‌ها English

Sogdian Language
Tales
Tales’ Classification
Religious Tales
Non-religious Tales
- پراپ، ولادیمیر(1368). ریخت­شناسی قصه­های پریان. ترجمۀ فریدون بدره­ای. تهران: انتشارات توس.
- پراپ، ولادیمیر(1368). ریخت­شناسی قصه. ترجمه کاشیگر، مدیا. تهران: نشر روز.
- خدیش، پگاه (1389).« فهرست تیپ­های قصه آرنه- تامپسون». فصلنامۀ فرهنگ مردم. تهران. س9.ش34 صص 220-226.
- زرشناس، زهره (1384). میراث ادبی روایی در ایران باستان. تهران: دفتر پژوهش­های فرهنگی.
- زرشناس، زهره(1385). زبان و ادبیات ایران باستان. تهران: دفتر پژوهش­های فرهنگی.
- زرشناس، زهره و لیلا عسگری(1388). نامۀ خاتون ارگی و صدونوزده پاره نوشتار سغدی. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
- زرشناس،زهره و اناهیتا پرتوی(1389). قصه­هایی از سُغد. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
- مارزلف، اولریش(1371). طبقه­بندی قصه­های ایرانی. ترجمۀ کیکاوس جهانداری. تهران: سروش.
- Aarne,A. & S. Thompson( 1973). The Types of the Folktale. A Classification and Bibliography. Antti Aarne’s Verzeichnis der Märchentypen ( F F Communications. No. 3). Translated and Enlarged by Stith Thompson. Second Revision. Helsinki.
- Henning W.B.(1945). Sogdian Tales. BSOAS.
- Ragoza, A.N.(1980). Sogdijskie Fragmenty Central’no-aziatskogo Sobranija Instituta Vostokovedenija.Moskova.
- Sims-Williams,N.( 1985). The Christian Sogdian Manuscript C2. Berlin.
- Sundermann, W. (1985). Ein Manichäisch-Soghdisches Parabelbuch. Berlin.
- Thompson, Stith  (1955-1958). Motiv-Index of Folk-Literature. A Classification of Narrative Elements in Folktales, Ballads, Myths, Fables, …Bd. I-IV. Kopenhagen.