تلمیحات و اشارات قرآنی در تحمیدیه‌های نظامی گنجه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی اسلامشهر و مدیریت ربانهای سازمان

چکیده

نظامی بزرگ‌ترین شاعر بزمی و داستان‌سرای ایران از معدود شاعرانی است که به علت کسب علوم و فنون مختلف همچون فلسفه و کلام، علوم قرآنی، نجوم و دیگر علوم به‌ عنوان حکیم ملقب شده است. آشنایی او با قرآن و حدیث و به‌کارگیری علوم بلاغی و بدیعی همچون تلمیح، اقتباس، اشاره، ترجمه و دیگر آرایه‌های قرآنی بررسی زیبایی‌شناسی شعر این حکیم فرزانه را اجتناب‌ناپذیر کرده است. در این جستار ضمن بررسی و تفکیک معنای ادبی هر یک از آرایه‌های اشاره، تلمیح، اقتباس و ترجمه،تحمیدیه­ های او که یکی از شاهکارهای ادب فارسی و مشحون از آیات است، شناسانده می‌شود تا دریابیم نظامی با تسلطی که بر قرآن و حدیث داشته است چه زیبایی‌هایی در تحمیدیه­ های خود خلق کرده که این‌گونه مانا و جاودانه شده‌اند؟ در شش منظومه او هفت تحمیدیه خلق‌شده که دارای ویژگی‎ هایی است که مخاطب امروز به ‌راحتی با آن‌ ارتباط برقرار می‌کند. در این مقاله ضمن تحلیل این تحمیدیه‌ها، بسامد اشارات و تلمیحات قرآنی و تأثیرپذیری نظامی در تحمیدیه‌ها نشان داده‌ شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Quran Allusions in Nezami Ganjei Praises

نویسنده [English]

  • آسمند جونقانی asmand
Faculty member of Islamic Azad University of Islamshahr
چکیده [English]

Nezami is the greatest poet and storyteller of Iran. He is one of the few poets who is known as a sage due to his knowledge of various sciences and techniques such as philosophy and theology, Quran sciences, astronomy and other sciences. His familiarity with the Qur'an and hadith and the use of rhetorical sciences such as allusions, adaptations, translations and other Qur’an arrays have made the study of the aesthetics of this wise sage's poetry inevitable. In this article, while reviewing and separating the literary meaning of each of the arrays of allusions, adaptations and translations, his praises, which is one of the masterpieces of Persian literature and full of verses, are introduced to find out what beauties Nezami has created in his praises by dominating the Qur'an and Hadith, which have become so meaningful and immortal? In his six poems, seven praises are created which have features that today's audience can easily relate to. In this article, while analyzing these praises, it is shown the frequency of Quran allusions and effectiveness of the praises.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Praise
  • Hadith
  • allusions
  • adaptations
  • Qur’an arrays