مسیحیان سغدی و تُرک در دستنوشته های تورفان و دون‌هوانگ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری زبانهای باستانی ایران/پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

نیکلاس سیمز ویلیامزNicholas Sims-Williams
ترجمه از: پورچیستا گشتاسبی اردکانی 
در پژوهش حاضر اطلاعات به دست آمده از دست­نوشته­ های تورفان و دون­هوانگ درباره مسیحیان سغدی و تُرک بررسی می­ شود. نسخه ­های خطی مسیحی مجموعه تورفان اکثراً از ویرانه­ های شوی­پانگ در نزدیکی بولاییق در شمال تورفان کشف شده ­اند. دومین و سومین هیأت­ های اعزامی­ تورفانی آلمان، کتابخانه کاملی از نسخ خطی تکه ­تکه شده در این مکان پیدا کردند که از نظر محتوایی یا به دلیل استفاده از خط سریانی، به عنوان متون مسیحی شناسایی شدند. زبان­ اصلی نسخه ­های خطی موجود، سغدی و سریانی است، اما چهل یا پنجاه قطعه به ترکی اویغور و همچنین بخش­هایی از (کتاب) مزامیر به چند زبان دیگر یعنی یکی به فارسی میانه (به خط پهلوی)، یکی دو­زبانه به خط سریانی و فارسی نو (به خط سریانی)، و حتی اولین سطر یک مزمور به زبان یونانی به عنوان توضیحی برای ترجمه آن به سغدی وجود دارد. تعداد بسیار کمی از متون مسیحی به زبان­های سریانی، سغدی، ترکی و فارسی در سایر مکان­های واحه تورفان، مانند آستانه، قوچو، قروتقا و تویوق کشف شده است. در این پژوهش نسخه ­های خطی از نظر محتوا و زبان و خطی که با آن نوشته شده است، مورد بررسی قرار گرفته است و اطلاعاتی که درباره مسیحیان سغدی و ترک از این دست­نوشته ­ها کشف شده، ذکر گردیده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Sogdian and Turkish Christians in the Turfan and Tun-Huang Manuscripts

نویسنده [English]

  • Poorchista Goshtasbi Ardakany
PhD Student in Ancient Iranian Languages ​​/ Institute of Humanities and Cultural Studies
چکیده [English]

Nicholas Sims-Williams
Translated to Persian:
Poorchista Goshtasbi Ardakany
The great majority of the Christian manuscripts of the Turfan collection derive from a single site, the ruin of Shui-pang near Bulayiq, north of Turfan. Here the second and Third German Turfan Expeditions unearthed a whole library of fragmentary manuscripts, most of which were easily identifiable as Christian texts, either by their contents or by their use of the Syriac script. The principal languages of the manuscripts are Sogdian and Syriac, but there are also forty or fifty fragments in Uygur Turkish, as well as parts of the Psalter in several other languages: one in Middle Persian (in Pahlavi script), one bilingual in Syriac and New Persian (in Syriac script), and even the first line of a psalm in Greek as a superscription to its translation into Sogdian. A very few Christian texts in Syriac, Sogdian, Turkish, and Persian were discovered at the sites in the Turfan oasis, such as Astana, Qočo, Qurutqa, and Toyoq.