فاطمه نعیمی حشکوائی فصلنامه پازند 1735-2290 18 67 66 2024 08 22 Concept Maps/Atlas of German Family Names نقشه مفهومی/ اطلس نام‌های خانوادگی در جامعه آلمانی زبان 5 16 240324 FA ملوک‌السادات حسینی بهشتی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) 0000-0003-0059-6927 Journal Article 2025 10 20 <span style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Mitra'; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">In the field of semiotics, nomenclature and family names operate under distinct conditions and unique characteristics. They assigned to people and individuals based on their functions, while on the other, they are preserved based on their origin (surnames naming in historical periods) and are kept in lexicon and historical memory. This dual effect in historical use is a rich source for research in sociolinguistics and other related fields such as historiography, demography and criminology. The interoperation between family naming and historical preservation facilitates interdisciplinary researches in sociolinguistics, folk lexicography and onomastic studies. German linguists have recorded grammatical studies of family names in historical linguistic works until 2023. Specially in the field of phonetics and phonology, leading to document of phonetic changes and morphological changes. This information was collected in the field of terminology, lexemes, and their linguistic distribution and has been analyzed in derivation and compound nouns, as well as other morphological and syntactic components and even adaptation from Greek and Latin languages. Building upon the “Project of the Atlas of German family names” this article proposes the development of an “Atlas for Iranian family names” to be conducted in parallel with the ongoing “National Plan for the Atlas of Iranian Languages” at the Linguistic Research Institute of the Ministry of Cultural Heritage. By analyzing the collected terminology and extraction of conceptual maps of family names should be available to researchers in sociolinguistics and demography and other related fields. <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; color: black; mso-font-kerning: 0pt; mso-bidi-language: FA;">در حوزه نشانه‌شناسی، اسامی و نامها تحت شرایط و ویژگی‌های خاص قرار دارند. از طرفی بر اساس کارکرد آنها به اشخاص و افراد ارجاع داده می‌شوند و از طرف دیگر بر اساس منشاء پیدایش آنها یعنی نامگذاری خانواده در دورانهای تاریخی حفظ و تا به امروز در گنجینه لغات مردمی و حافظه تاریخی یک ملت نگهداری می‌شوند. این تأثیر دوگانه در کاربرد تاریخی نشانه‌گذاری اصل و نسب سرچشمه غنی برای تحقیقات زبان‌شناسی اجتماعی و دیگر رشته‌‌های مرتبط مانند تاریخ‌نگاری، مردم‌شناسی و حتی جرم‌شناسی از کارایی بالایی برخوردار است و تثبیت نام‌ها برای افراد جامعه، تحقیقات میان رشته‌ای جامعه و زبان یعنی واژگان‌نگاری مردمی را امکان‌پذیر می‌سازد. زبان‌شناسان آلمانی تا سال 2023 بررسی‌های دستوری نام‌های خانوادگی در آثار زبان‌شناسی به ‌ویژه در آواشناسی و واج‌شناسی و تغییرات و دگرگونی‌های ساختواژی را به ثبت رساندند. این اطلاعات در حوزه واژه‌شناسی، واژگان قاموسی و پراکندگی و تنوع زبانی، جمع‌آوری شده و از نظر تصریف، اشتقاق و اسامی مرکب و نیز دیگر اجزاء صرفی و نحوی و حتی اقتباس از زبانهای یونانی و لاتین، بررسی شدهاند. در این مقاله بر اساس الگوی «طرح اطلس نام‌های خانوادگی زبان آلمانی» پیشنهاد می‌گردد که «طرح اطلس نام‌های خانوادگی ایرانی» همزمان با «طرح اطلس زبانهای ایرانی» که در پژوهشکده زبان‌شناسی وزارت میراث فرهنگی در دست انجام است، به اجرا درآید و نیز با تحلیل اطلاعات جمع‌آوری شده، نقشه‌های مفهومی (اینفوگرافیک) اسامی استخراج گردد و در دسترس پژوهشگران زبان‌شناسی اجتماعی و جمعیت‌شناسی و دیگر رشته‌های مرتبط قرار گیرد.

https://www.pazand.ir/article_240324_6b7bfa96d5d9aa6d1836031c1753681f.pdf

فاطمه نعیمی حشکوائی فصلنامه پازند 1735-2290 18 67 66 2024 08 22 The Studying on the Origin and Etymology of Female Family Names in German بررسی پیدایش و ریشه‌یابی زبان‌شناختی نام‌های خانوادگی مؤنث در زبان آلمانی 17 32 240325 FA پریسا درخشان مقدم گروه آموزشی زبانهای خارجه و زبان‌شناسی دانشگا ه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی Journal Article 2025 11 02 The history of the formation and historical evolution of naming has always been an important part of the society’s culture and thoughts. This research is applicable not only to the field of social studies, but also to Genetics and medicine fields. In addition to the science of Onomastics, research on female names based on maternal lineage is also noteworthy. Research and discussion on the emergence of surnames and family names in the Middle Ages shows that even though women worked in various professions and occupations similar to men, they often stayed anonymous. This article discusses the reasons behind female naming (matronymic) and the Etymology of several Female family names in German. تاریخچه شکل یابی و تحول تاریخی نامگذاری همواره بخش مهمی از تاریخ فرهنگ، اندیشه و طرز تفکر یک جامعه است. این پژوهش علاوه بر مطالعات اجتماعی، در زمینه‌های ژنتیکی و پزشکی نیز کاربرد دارد و به تغییراتی که به دنبال مهاجرت‌ها و کوچ اقوام روی میدهد اشاره دارد. علاوه بر علم نام‌شناسی، پژوهش درباره اسامی مؤنث یا اسم‌گذاری براساس نسب مادری<span style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: Mitra; mso-ascii-font-family: Mitra; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: Mitra; mso-bidi-font-family: 'B Mitra'; mso-font-kerning: 1.0pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">[1] در آینه تاریخ حقوقی‌ـ اجتماعی نیز شایان توجه است. بررسی و بحث درباره پیدایش نام‌های خانوادگی در قرون وسطی نشان می‌دهد که زن‌ها نیز همانند مردان در حرفه ها و مشاغل مختلف کار می‌کردند، با این وجود همواره در سایه نام‌های بزرگ و مردان قرار داشتند و اغلب ناشناس مانده‌اند. هدف از نوشتار حاضر شناخت دلایل نام‌گذاری مؤنث (بر اساس نسب مادری) و ریشه‌شناسی آثاری از چندین نام خانوادگی مونث در زبان آلمانی است. <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-font-kerning: 1.0pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">[1] <span lang="DE" style="font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: DE; mso-bidi-language: FA;">Metronymika

https://www.pazand.ir/article_240325_519b95dc19454e3fc0af5c6f0e835a66.pdf

فاطمه نعیمی حشکوائی فصلنامه پازند 1735-2290 18 67 66 2024 08 22 The Evolution of the Names of the Imams and the Rashidun Caliphs Over the Past 50 Years in Boukan: A Study in Social Onomastics سیر تحول نامهای امامان و خلفای راشدین در 50 سال گذشته در شهرستان بوکان: پژوهشی در نامشناسی اجتماعی 33 46 240326 FA حسین رحمانی گروه زبان شناسی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0003-2570-6256 Journal Article 2025 11 03 The present study aims to demonstrate, by examining the names of the Infallible Imams and the Rashidun Caliphs over the past 50 years in Bukan County, that the people of Bukan have always held devotion towards the Infallible Imams alongside the Rashidun Caliphs. Changes in the naming of children are not merely a simple phenomenon but rather reflect shifts in social, cultural, and political conditions. By investigating the changes in child naming based on the names of the Imams and Caliphs, this research seeks to answer the following questions: What changes have occurred in the selection of names of the Imams and Caliphs for children over the past 50 years? Do these changes also apply to the name "Muhammad"? How do these changes reflect the social conditions of each decade? Using civil registration data, the frequency of the names of the Imams and Caliphs in different decades will first be entered into relevant tables. Based on this data, corresponding charts will be designed, and the data will be analyzed. While studies on changes in child naming in light of social transformations have been conducted in some cities, there was a gap in religious research showing that Sunni people hold devotion towards the Infallible Imams and that there have also been changes in the selection of names related to the Caliphs. This study is an attempt to address this defect. <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-font-kerning: 0pt; mso-bidi-language: FA;">در پژوهش حاضر قصد بر آن است تا با نگاهی به نامهای امامان معصوم و خلفای راشدین در 50 سال گذشته در شهرستان بوکان نشان داده شود که مردم بوکان نسبت به امامان معصوم، در کنار خلفای راشدین، همواره ارادت داشتهاند. تغییر و تحولات در نامگذاری کودکان نه تنها پدیدهای ساده نیست بلکه نشان از تغییر در شرایط اجتماعی، فرهنگی و سیاسی دارد. هدف در پژوهش حاضر، طی بررسی تغییر و تحول نامگذاری کودکان بر اساس نام امامان و خلفا، پاسخ به این سوالات است که در 50 سال گذشته چه تغییراتی در حوزه انتخاب نام امامان و خلفا برای کودکان رخ داده است؟ آیا این تغییرات در مورد نام «محمد» نیز صادق است؟ این تغییر و تحول چگونه شرایط اجتماعی هر دهه را بازتاب میدهند<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; color: black; mso-font-kerning: 0pt; mso-bidi-language: FA;">؟ <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-font-kerning: 0pt; mso-bidi-language: FA;">با استفاده از دادههای ثبت احوال ابتدا فراوانی نامهای امامان و خلفا در دهههای مختلف در جداول مربوطه وارد میشود و بر اساس این دادهها نمودارهای مرتبط طراحی شده و دادهها تحلیل میشوند. تغییرات نامگذاری کودکان در پرتو تغییر و تحولات اجتماعی در برخی از شهرها انجام شده بود و جای خالی پژوهشی دینی که نشان دهد مردمان اهل تسنن به امامان معصوم ارادت دارند و تغییر در انتخاب نام در مورد خلفا نیز بوده است، احساس میشد و این پژوهش تلاشی برای رفع این کاستی است.

https://www.pazand.ir/article_240326_c6587e7771d5ff48ed3ecc37745251b0.pdf

فاطمه نعیمی حشکوائی فصلنامه پازند 1735-2290 18 67 66 2024 08 22 Tehran Barbecue; Informing and Symbolism in Urban Place Names of Tehran طهران باربیکیو؛ اطلاع‌رسانی و نمادپردازی در جاینام‌های شهری تهران 47 60 240327 FA علی رضا قلی فامیان گروه زبان‌شناسی، دانشگاه پیام نور Journal Article 2025 10 16 Dualities are two-valued distinctions that help simplify matters and facilitate the formulation of scientific concepts. In linguistics, there is hardly anyone who is not familiar with dualities such as language/speech or competence/performance. In this study, we will address a fundamental duality called informative/symbolic in the field of linguistic perspective. In this field, each linguistic sign is placed in one of the aforementioned categories according to its function. According to this approach, each linguistic sign either has an informational function or plays a symbolic role. For example, the toponym Tajrish glasses has an informational function, and the toponym Aryan food has a symbolic role by referring to the history of Iran and the Aryan civilization. In order to evaluate this duality in the public space of Tehran, place names of three neighborhoods in the north (Tajrish), center (Haft-e-Tir), and south (Khazaneh) were taken into account. After collecting linguistic signs, 2447 urban place names were identified as research data. Data classification showed that of all the extracted place names, 852 signs (34.8%) had a purely informative function and 1595 place names (65.1%) had a combined informative-symbolic function. Reflection on the data indicated that, based on their existential identity, no place name is absolutely symbolic and there is a degree of information in every place name. On the other hand, since about two-thirds of signs have a symbolic function, the authenticity of the duality in question can be challenged. This study encourages the audience to reflect on other seemingly established dualities in science. دوگانه‌ها تمایزهایی دوارزشی‌اند که به ساده‌سازی امور کمک میکنند و صورت‌بندی مفاهیم علمی را تسهیل می‌سازند. در زبان‌شناسی کمتر کسی است که با تقابل‌هایی نظیر «زبان»/ «گفتار» یا «توانش»/«کنش» آشنا نباشد. در این پژوهش دوگانه‌ای بنیادی موسوم به«اطلاع‌رسانی»/«نمادپردازی» در حوزه چشم‌انداز زبانی به روش تحلیل محتوایی کمی بررسی میشود. در این حوزه هر نشانه زبانی بر حسب کارکرد آن در یکی از طبقات فوق‌الذکر جای میگیرد. مطابق با این رویکرد، هر نشانه زبانی یا کارکرد اطلاع‌رسانی دارد یا نقش نمادین را ایفا می‌کند. برای مثال، جاینام «عینک تجریش» کارکرد اطلاعی و جاینام «غذای آریایی» به واسطه اشاره به تاریخ ایران و تمدن «آریایی» نقش نمادین دارد. به منظور ارزیابی این دوگانه در فضای عمومی تهران، جاینام‌های <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; color: black; mso-font-kerning: 18.0pt; mso-bidi-language: FA; mso-no-proof: yes;">سه محله در شمال (تجریش)، مرکز (هفت‌تیر) و جنوب(خزانه) مدنظر قرار گرفت. پس از گردآوری نشانه‌های زبانی، 2447 جاینام شهری به مثابه داده پژوهش شناسایی شدند. طبقه‌بندی داده‌ها نشان داد که از کل جاینام‌های استخراج‌شده، 852 نشانه (8/34 درصد) کارکرد صرفاً اطلاعی و 1595 جاینام (1/65 درصد) کارکرد ترکیبیِ اطلاعی- نمادین دارد. <span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; color: black; mso-font-kerning: 18.0pt;">تأمل در داده‌ها نشان داد که بنابر هویت وجودی‌شان، هیچ جاینامی به طور مطلق نمادین نیست و در هر جاینامی درجه‌ای از اطلاع‌رسانی وجود دارد. از سوی دیگر، از آنجا که حدود دو سوم نشانه‌ها کارکرد نمادین دارند، می‌توان اصالت دوگانه مورد بحث را به چالش کشید. این مطالعه، مخاطب را به تأمل در خصوص سایر دوگانه‌های به ظاهر تثبیت‌یافته در علوم ترغیب می‌کند.

https://www.pazand.ir/article_240327_ef3060ed928ef8858b5da6222376a614.pdf

فاطمه نعیمی حشکوائی فصلنامه پازند 1735-2290 18 67 66 2024 08 22 Persian Family Names نام‌های ایرانی در فرهنگ نام‌های خانوادگی آمریکائی 61 73 240330 FA سید مصطفی عاصی پژوهشکده زبانشناسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی Journal Article 1970 01 01 History, the Land and Languages of Iran <span style="font-size: 12.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">The contemporary Iranian names comprise part of the lexicon of Modern Persian language, which is the official and standard language of Iran. Present Iran occupies the central part of the historical and cultural Persia, spreading geographically from the Indian subcontinent in the east to Mesopotamia and Anatolia in the west and from the Caspian Sea and Caucasus Mountains in the north to the Persia Gulf in the south. There are several hypothetical reasons—among them the diversity and mildness of the climate—that attracted the <span lang="EN" style="font-size: 12.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN;">Indo-Aryan tribes to migrate from northern Asian steppes around the Aral Lake and north of Caspian Sea to southern regions of Indian subcontinent and Iranian plateau. “The Indo-Aryans split off around 1800 BCE to 1600 BCE from the Iranians, whereafter the Indo-Aryans migrated into Anatolia and, possibly in multiple waves, the Punjab (northern Pakistan and India), while the Iranians moved into Iran, both bringing with them the Indo-Iranian languages. <span style="font-size: 12.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">The Medes, Parthians and Persians begin to appear on the western Iranian Plateau from c. 800 BCE, after which they remained under Assyrian rule for several centuries, as it was with the rest of the peoples in the Near East. The Achaemenids replaced Median rule from 559 BCE. Around the first millennium of the Common Era (AD), the Kambojas, the Pashtuns and the Baloch began to settle on the eastern edge of the Iranian Plateau, on the mountainous frontier of northwestern and western Pakistan, displacing the earlier Indo-Aryans from the area. “The earlier Indo-Aryans from the area.” (retrieved from <span style="font-size: 12.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">https://en.wikipedia.org/wiki/Indo-Aryan_migrations<span style="font-size: 12.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">) این مقاله نسخه کامل مقدمه‌ای برای بخش نام‌های ایرانی از ویراست دوم یک فرهنگ بزرگ (پنج جلدی) تالیف پاتریک هنکس و همکاران با عنوان A Dictionary of American Family Names از انتشارات دانشگاه آکسفورد در سال ۲۰۲۲ است. در پیشگفتاری که برای هر گروه از نام‌های زبان‌های گوناگون با هدف آگاهی دادن به مخاطبان انگلیسی‌زبان آمده، پس از معرفی کلی آن زبان، نام‌های خانوادگی پربسامد آن در کشور آمریکا بر پایه منشاء و ساختارشان دسته‌بندی و با نمونه‌هائی توصیف شده‌اند. ازآنجاکه بسیاری از نام‌های ایرانی وام‌گرفته از زبان عربی با دگرگونی‌های آوائی و ساختواژی، «فارسی» شده‌اند، شایسته است که با مقایسه دستگاه‌های آوائی دو زبان، فرایندهای فارسی‌سازی نام‌های ایرانی با نمونه‌هائی نشان‌داده شوند. یادآور می‌شود که فهرست نام‌ها براساس آمار سال ۲۰۱۰ ایالات متحده و با بسامد بیش از ۳۰۰ فراهم آمده و در مواردی که نامی اهمیت تاریخی داشته، تا بسامد ۱۰۰ نیز درنظر گرفته شده است.

https://www.pazand.ir/article_240330_a281be96c665f10849a1db768c8b8a00.pdf

فاطمه نعیمی حشکوائی فصلنامه پازند 1735-2290 18 67 66 2024 08 22 The Studying of the Factors of Program Name Attractiveness in Local Titles of Mazandaran Broadcasting مطالعه عوامل جذابیت نام برنامه در عناوین محلی برنامه‌های صدا و سیمای مازندران 75 96 240331 FA فاطمه عامریان پژوهشگر صدا و سیما Journal Article 2025 11 01 Choosing the title is one of the most important stages in making TV and Radio programs in IRIB which directly influences the audience. Using local languages in program titles is a part of the general topic of using local languages in IRIB which is a key factor in attracting the audience and has always been a challenging issue. Numerous factors like experience, Knowledge and … are influential in choosing titles for TV and Radio programs which can be mostly classified by using linguistic factors. Zaker (2011) identified and presented scales for studying IRIB program titles employing Dor (2003) and Ifantido (2008) theories which are used in the present research to study TV and Radio programs’ titles using local Mazandarani language produced in IRIB (Mazandaran branch) in a 5-year period. The findings indicate that Mazandarani local language is used much less than Persian language. On the other hand, intertextuality is more employed by the producers in choosing program titles. <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; color: black; mso-font-kerning: 0pt; mso-bidi-language: FA;">انتخاب نام یا عنوان برای یک برنامه، از مراحل مهم‌ فرایند برنامه‌سازی در صدا و سیما و یکی از تاثیرگذارترین عوامل در جذب مخاطب است. استفاده از زبان محلی در نام‌گذاری برنامه‌ها که به ‌عنوان جزئی از موضوع کلی کاربرد زبان‌های محلی در صدا و سیما نقش مهمی در جذب مخاطب دارد همواره با چالش‌هایی روبرو بوده است. عوامل متعددی نظیر تجربه، دانش و ... در نام‌گذاری برنامه‌ها تاثیرگذارند که می‌توان بسیاری از آنها را با توجه به مؤلفه‌های مطرح در دانش زبان‌شناسی، شناسایی و طبقه‌بندی کرد. ذاکر (1390) با الگوبرداری از دو نظریه دور (2003) و ایفانتیدو (2008)، معیارهایی برای بررسی عناوین برنامه‌های نمایشی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران ارائه داده که چارچوب اصلی پژوهش حاضر برای مطالعه عوامل جذابیت نام برنامه در عناوین محلی برنامه‌های صدا و سیمای شبکه مازندران، قرار گرفته است. بررسی عناوین مازندرانی برنامه‌های این شبکه در یک دوره پنج‌ساله نشان می‌دهد میزان کاربرد زبان مازندرانی در نام‌گذاری برنامه‌ها در مقایسه با فارسی بسیار کمتر است. همچنین در نام‌گذاری برنامه‌ها به زبان محلی، مولفه‌های بینامتنیت بیشتر از مولفه‌های برجسته‌سازی عناوین، مورد توجه برنامه‌سازان قرار گرفته است.

https://www.pazand.ir/article_240331_1feb95c956a5cc26e4fdab38af10da18.pdf

فاطمه نعیمی حشکوائی فصلنامه پازند 1735-2290 18 67 66 2024 08 22 A Reflection on the Concept of “Name” as the “Source of Language” in Persian Poetry تأملی در مفهوم «نام» به ‌مثابه «سرچشمه‌ زبان» در شعر فارسی 97 114 240332 FA یحیی عطایی استادیار دانشگاه پیام نور 0000-0002-3173-4790 Journal Article 2025 10 24 In the opening lines of the Shahnameh, Ferdowsi employs the striking and thought-provoking expression “Khodaavand-e Naam” (“Lord of the Name”) alongside “life,” “wisdom,” and “place.” Despite numerous commentaries, this expression still lacks a comprehensive, non-allegorical explanation. The present study investigates the linguistic and epistemological dimensions of the word naam (“name”) in this foundational verse, focusing on why Ferdowsi chose “name” as the initial and central element among all linguistic categories and what deeper meaning this choice conveys. Drawing upon major commentaries by Khaleghi-Motlagh, Aydenloo, Khatibi, and Kazazi, this paper adopts a descriptive–analytical and interdisciplinary approach, grounded in cognitive linguistics- particularly prototype theory- and the mythological archetypes of language across ancient cultures. In mythic thought, language is a sacred, divine phenomenon whose origin lies in the act of naming. In sacred texts such as the Torah and the Qur’an, the teaching of “names” to humankind signifies humanity’s fundamental distinction from angels. Cognitive linguistic analysis further reveals that “naming” constitutes the prototype and foundation of both child language acquisition and the historical evolution of human language. Thus, Ferdowsi’s phrase “Lord of the Name” may be interpreted as “the Lord who created language itself.” <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'B Mitra'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'B Mitra'; mso-font-kerning: 0pt; mso-bidi-language: FA;">فردوسی در آغاز شاهنامه تعبیر تأمل‌برانگیز «خداوند نام» را در کنار «جان و خرد و جای» به‌کار برده است. تعبیری که با وجود شرح‌های گوناگون جای تبیینی منسجم و غیرتأویلی از آن خالی است. مسئله اصلی پژوهش واکاوی جایگاه مفهومیِ زبانی و معرفت‌شناختی واژه‌ «نام» در این بیت بنیادین است؛ با تمرکز بر این پرسش که چرا در میان همه‌ مقولات زبانی «نام» به ‌عنوان عنصر آغازین و محوری مورد اشاره قرار گرفته است و چه معنایی در پس این انتخاب نهفته است<span dir="LTR" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'B Mitra'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'B Mitra'; mso-font-kerning: 0pt; mso-bidi-language: FA;">.<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'B Mitra'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'B Mitra'; mso-font-kerning: 0pt; mso-bidi-language: FA;"> در نخستین گام، تفسیرهای ارائه‌شده از سوی شارحان و شاهنامه‌پژوهان برجسته گردآوری و معرفی شده است. سپس مقاله با اتخاذ رویکردی توصیفی، تحلیلی و تبیینی و با بهره‌گیری از نظریه‌های بینارشته‌ای به ‌ویژه نظریه‌ سرنمون‌گرایی در زبان‌شناسی شناختی و انگاره‌های کهن‌الگویی زبان در اسطوره‌های ملل، دیدگاه نو و نظام‌مندی در این باره عرضه می‌کند<span dir="LTR" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'B Mitra'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'B Mitra'; mso-font-kerning: 0pt; mso-bidi-language: FA;">.<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'B Mitra'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'B Mitra'; mso-font-kerning: 0pt; mso-bidi-language: FA;"> زبان در باور اقوام کهن پدیده‌ای مقدّس، آنی و آسمانی تلقی می‌شده و «نام» نخستین جلوه‌ این قدرت قدسی بوده است. از نگاه اساطیری زبان موهبت خدایان است که با فرایند نام‌گذاری آغاز شده است. در متون مقدس مانند تورات و قرآن نیز آموزش «نام‌ها» تمایز با فرشتگان معرفی شده است<span dir="LTR" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'B Mitra'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'B Mitra'; mso-font-kerning: 0pt; mso-bidi-language: FA;">.<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'B Mitra'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'B Mitra'; mso-font-kerning: 0pt; mso-bidi-language: FA;"> تحلیل شناختی زبان نیز نشان می‌دهد که «نام» در فرایند اکتساب زبان توسط کودک و در سیرِ تکاملِ زبان، نقش سرنمون<span dir="LTR" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'B Mitra'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'B Mitra'; mso-font-kerning: 0pt; mso-bidi-language: FA;"> <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'B Mitra'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'B Mitra'; mso-font-kerning: 0pt; mso-bidi-language: FA;">و مقدم بر سایر مقولات دارد. انسان، نخست پیش از هرگونه فعل و ساختار نحوی به نام‌گذاری اشیاء پیرامون پرداخت و بر پایه‌ آن زبان را توسعه بخشید. از این‌رو تعبیر «خداوند نام» نزد فردوسی یعنی خداوندی که زبان را آفریده است.

https://www.pazand.ir/article_240332_684366360e7358683d42298681fabe0b.pdf

فاطمه نعیمی حشکوائی فصلنامه پازند 1735-2290 18 67 66 2024 08 22 Onomastics in Iranian Sign Language: Personal and Place Names in Iranian Deaf Community نام شناسی در زبان اشاره ایرانی(اشارانی): نام‌ها(اشخاص و مکان) در جامعه ناشنوای ایرانی 115 135 240333 FA اردوان گیتی مدیر گروه مطالعات ناشنوا در کالج اوهلون، شمال کالیفرنیا، آمریکا سارا سیاوشی گروه زبان اشاره و مطالعات ناشنوا- دانشگاه فری استیت - آفریقای جنوبی 0000-0001-9592-0827 Journal Article 2025 10 20 This article explores the naming system in Iranian Sign Language (Esharani), demonstrating that names in deaf communities, particularly in the Iranian deaf community, are not merely linguistic tools but also carriers of identity, culture, and social narratives. Names can reflect life stories, social affiliations, or even cultural critiques. Drawing on their linguistic knowledge and cultural experiences, the authors analyze two main domains: personal names and place names. The first section introduces various types of sign names for individuals, which are formed based on physical features, personality traits, occupations, clothing, or the initials of spoken names. Unlike many other sign languages that have been studied, the use of fingerspelling for naming in Iranian Sign Language is limited. The second section focuses on place names or toponyms, which are often descriptive and refer to local products, cultural, historical, or geographical characteristics of each location. Like personal names, place names reflect the collective memory and cultural identity of the deaf community. Ultimately, the article emphasizes that names in Iranian Sign Language are formed independently of spoken and written languages and derive their meaning primarily within the cultural and social context of the deaf community. در این مقاله نظام نام‌گذاری در زبان اشاره ایرانی بررسی و نشان داده میشود که نام‌ها در جوامع ناشنوا، به‌ ویژه جامعه ناشنوای ایران، نه‌ تنها ابزارهای زبانی بلکه حامل هویت، فرهنگ و روایت‌های اجتماعی‌اند. نام‌ها ممکن است نمایانگر داستان‌های زندگی، وابستگی‌های اجتماعی، یا حتی نقدهای فرهنگی باشند. نویسندگان، با تکیه بر دانش زبانی و زبانشناختی و همچنین تجربیات فرهنگی خود، دو حوزه اصلی را تحلیل می‌کنند: نام اشخاص و جای‌نام‌ها (نام مکان‌ها). در بخش نخست، انواع مختلف نام‌های اشاره‌ای افراد معرفی می‌شود، که بر اساس ویژگی‌های ظاهری، شخصیتی، شغلی، لباس یا حروف الفبای نام گفتاری شکل می‌گیرند. بر خلاف بسیاری از زبان‌های اشاره دیگر که در این حوزه مطالعه شده‌اند، در زبان اشاره ایرانی استفاده از الفبای دستی برای نام‌گذاری محدود است. بخش دوم، به جای‌نام‌ها در زبان اشاره ایرانی اختصاص دارد؛ این نام‌ها اغلب توصیفی هستند و به محصولات محلی، ویژگی‌های فرهنگی، تاریخی یا جغرافیایی هر مکان ارجاع دارند. جای‌نام‌ها نیز همانند نام افراد، بازتابی از حافظه جمعی و هویت فرهنگی جامعه ناشنوا هستند. در نهایت، مقاله تاکید می‌کند که نام‌ها در زبان اشاره ایرانی مستقل از زبان‌های گفتاری و نوشتاری شکل می‌گیرند و بیشتر در بستر فرهنگی-اجتماعی جامعه ناشنوا معنا می‌یابند.

https://www.pazand.ir/article_240333_4e89fd87c9cab7f85f8ca9cc04c80147.pdf