استعاره‌های مفهومی جهتی در زبان فارسی: تحلیلی شناختی و پیکره‌مدار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد زبان‌شناسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 استاد، پژوهشکده زبان شناسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

هدف از پژوهش حاضر بررسی استعاره‌های مفهومی جهتی در پیکره‌ای نمونه از زبان فارسی است. در این پژوهش تلاش می­شود تا با بهره‌گیری از پایگاه داده‌های زبان فارسی، پیکره‌ای از متون نوشتاری زبان فارسی معاصر که شباهت بیشتری به زبان روزمره سخنوران دارد، نمونه‌گیری و استعاره‌های مفهومی نهفته در آن استخراج گردد. سپس این استعاره‌ها بر اساس طبقه‌بندی لیکاف و جانسون(1980)، در قالب استعاره‌های «ساختاری»، «هستی‌شناختی»، «جهتی» و نیز طبقه‌ای از استعاره‌های مفهومی که لیکاف و ترنر(1989)، تحت عنوان «استعاره‌های تصویری» معرفی کردند، دسته‌بندی می­شود. در گام بعدی استعاره‌های جهتی موجود در پیکره استخراج و بسامد هر یک از نام­نگاشت‌ها و حوزه‌های مبدأ تعیین می­شود. تلاش بر این است تا پربسامدترین حوزه‌های مبدأ در طبقه استعاره‌های جهتی تعیین و مشخص شود که فارسی زبانان در این طبقه از استعاره‌ها بیشتر از چه حوزه‌های مبدأیی برای بیان مفاهیم انتزاعی بهره می‌برند. به عنوان نمونه مفاهیم انتزاعی نظیر کمیت، مواجه شدن و یا تسلط به واسطه جهاتی از فضا و مکان نظیر «بالا و پایین»، «روبرو و پشت» و یا «زیر و رو» درک می‌شوند. در خلال پژوهش، نگارندگان به دلیل بهره‌گیری از پیکره دریافتند که طبقه‌بندی لیکاف و جانسون(1980) از انواع استعاره‌های مفهومی، ملاک دقیقی برای محک یافته‌ها در پژوهش پیکره­مدار نیست و همچنین یافته‌های پیکره‌ای در زبان فارسی در مواردی اصل یکسویگی در نظریه استعاره ‌مفهومی را نقض می‌کند.
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Orientational Conceptual Metaphors in Persian: A Cognitive Perspective and a Corpus Driven Analysis

نویسندگان [English]

  • Kamyar Julaei 1
  • Seyyed Mostafa Asii 2
1 M.A. in linguistics, Institute for Humanities and Cultural Studies
2 Professor, linguistics Department, Institute for Humanities and Cultural Studies
چکیده [English]

The present article studies conceptual metaphors in a representative corpus of Persian texts. Exploiting the Persian Linguistic Database (PLDB), we sampled a corpus of contemporary written texts, based on their similarity to the colloquial language of the Persian speakers, and then tried to identify and extract the relevant conceptual metaphors. The sample corpus contains 10 texts of contemporary Iranian writers, naming Hedayat, Jamalzadeh, Daneshvar, Aale –Ahmad, et al. Analyzing the corpus, the writer managed to extract nearly 2000 conceptual metaphors in the form of 600 name of the mappings. Then the conceptual metaphors classified according to the Lakoff and Johnson classification (1980) as ontological, structural and orientational, and a class of conceptual metaphors that Lakoff and Turner (1989) presented as image metaphors. As the next step I tried to determine the proportion of these classes comparing with each other. I concluded that the Persian speakers make use of ontological metaphors in their daily speech, more than other classes. Then I tried to determine which conceptual mappings and source domains are the most common ones in the class of orientational metaphors. Due to the corpus driven approach in the analysis of metaphors, considerable results obtained. For example it was observed that abstract concepts such as quantification, confrontation or control are understood via some spatial domains such as up & down, front & back and below & above. In addition, some ideas in the conceptual metaphor theory were criticized.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Conceptual Metaphor
  • corpus linguistics
  • orientational metaphor
  • image metaphor